Ovih je dana, u prostorima Centra za pružanje usluga u zajednici Zdravi grad Poreč-Parenzo, uz podršku Istarske županije, s ciljem jačanja resursa savjetovališta Istre, održano opsežno predavanje u dva bloka na temu poremećaja u prehrani. Predavanje je vodila dr. Mirjana Graovac, subspecijalistica dječje i adolescentne psihijatrije, s dugogodišnjim iskustvom u kliničkom radu.
Dr. Graovac je tijekom predavanja naglasila da poremećaji u prehrani ne predstavljaju samo probleme s hranom, već duboko psihološke i emocionalne teškoće koje se odražavaju kroz obrasce jedenja. Poseban je naglasak stavljen na ranu detekciju, obiteljsku dinamiku i važnost multidisciplinarnog pristupa.
U sklopu predavanja obrađeni su sljedeći poremećaji:
- Anoreksija nervoza
Karakterizirana intenzivnim strahom od debljanja, značajnim smanjenjem unosa hrane i iskrivljenom slikom vlastitog tijela. Riječ je o poremećaju s najvišom stopom smrtnosti među psihičkim bolestima, osobito u adolescentnoj populaciji.
- Bulimija nervoza
Epizode prejedanja praćene kompenzacijskim ponašanjima poput izazivanja povraćanja, prekomjernog vježbanja ili korištenja laksativa. Osobe najčešće zadržavaju normalnu tjelesnu težinu, što doprinosi kasnijem prepoznavanju.
- Poremećaj prejedanja (BED)
Najčešći klinički poremećaj hranjenja, obilježen ponavljanjem epizoda nekontroliranog unosa velike količine hrane, bez naknadnog „kompenziranja“. Često je povezan s osjećajem krivnje, srama i emocionalne regulacije kroz hranu.
- Ortoreksija
Opsesivna usmjerenost na „zdravu“ prehranu koja prelazi granice brige i prerasta u rigidnost, strah i društveno povlačenje. Iako službeno još nije zaseban dijagnostički entitet, sve se češće susreće u kliničkoj praksi.
- Pica
Konzumiranje nejestivih tvari poput zemlje, papira, gline ili krede. Najčešće se pojavljuje u djece i osoba s razvojnim teškoćama, ali može biti prisutna i u stanjima nutritivnih deficita i emocionalnog stresa.
- Ruminacijski poremećaj
Ponavljajuće vraćanje i ponovno žvakanje već progutane hrane. Često prolazi nezapaženo jer se osoba može povlačiti ili skrivati simptome.
- ARFID (izbjegavajući/selektivni poremećaj hranjenja)
Najizraženiji u dječjoj dobi i nije povezan sa slikom tijela. Očituje se izrazito ograničenim izborom namirnica ili izbjegavanjem hrane zbog teksture, mirisa ili straha od gušenja ili povraćanja.
- Noćni poremećaj hranjenja
Karakteriziran ponovnim noćnim epizodama jedenja, često uz nesanicu i poremećenu dnevno-noćnu regulaciju apetita.
- Emocionalno jedenje
Jedenje kao odgovor na emocije – stres, tugu, napetost, dosadu – a ne na fizičku glad. Čest je rizični faktor za kasniji razvoj ozbiljnijih poremećaja hranjenja.
- Pretilost povezana s poremećajem prehrane
Kada pretilost nije samo metabolički problem, već posljedica emocionalnog jedenja, loših obrazaca regulacije i psihološke patnje.
- Kompulzivno grickanje
Stalno uzimanje malih količina hrane tijekom dana, koje često prolazi „ispod radara“, ali može dovesti do problema s regulacijom težine i emocionalnog preopterećenja hranom.
Kroz predavanje je naglašena važnost pravodobnog reagiranja, destigmatizacije i edukacije roditelja, stručnih suradnika i zajednice. Poremećaji u prehrani predstavljaju kompleksno, ali izlječivo područje mentalnog zdravlja – pod uvjetom da ih prepoznamo na vrijeme i pružimo odgovarajuću podršku.
